Moshe Safdie i architektoniczny brutalizm

Moshe Safdie urodził się w Izraelu pod koniec lat 30 XX wieku. Architekturę ukończył na Uniwersytecie McGill w Montrealu. Po studiach wyjechał na staż do Filadelfii. Następnie powrócił do Kanady by zająć się przygotowaniem projektu Habitat 67, który wzniesiono na światową wystawę Expo 67. Budynek uznawany jest za przykład brutalizmu architektonicznego. Najważniejszymi założeniami powstałego pod koniec lat 40 XX wieku nurtu było przede wszystkim odrzucenie metafor i okoliczności. Głównym materiałem konstrukcyjnym był beton w swojej surowej formie. Sama zresztą nazwa wywodzi się od francuskiego przymiotnika brut – surowy.

Dzięki zastosowaniu surowych kształtów brutaliści pragnęli zaakcentować masę i nieregularność swoich projektów. Przedstawicielom nurtu chodziło również o zerwanie z panującym w społeczeństwie zamiłowaniem do porządku i piękna. Kierunek ten nie cieszył się uznaniem zarówno wśród społeczeństwa jak i znawców architektury.

Geneza projektu

Habitat 67 miał być początkowo przeznaczony na wysokiej klasy mieszkania powstałe w przeludnionych środowiskach miejskich. Safdie chciał zbadać możliwości prefabrykowanych elementów modułowych w celu zmniejszenia kosztów mieszkaniowych i stworzenia modelu, który mogłyby zintegrować cechy podmiejskiego domu i miejskiego wieżowca.

Zastanawiając się nad znaczeniem projektu Safdie stwierdził, że „Habitat 67” jest połączeniem dwóch idei. Po pierwsze, prefabrykacji czyli  wytwarzania wielkowymiarowych elementów budowlanych sposobem przemysłowym poza miejscem budowy. Po drugie, przedstawienia bryły w innym paradygmacie.

Safdie rozwinął swoje wcześniejsze tezy i stworzył nowy plan zagospodarowania przestrzeni, gdzie znajdować się miało około tysiąc pomieszczeń mieszkalnych, centra handlowe oraz szkoły. Pomimo młodego wieku projektanta, kanadyjski rząd zaakceptował jego projekt zmieniając jedynie liczbę mieszkań do 158.

Projekt

Projekt wykonano z 354 identycznych i całkowicie prefabrykowanych modułów określonych jako „skrzynki”, ułożonych w różnych kombinacjach i połączonych ze sobą linami stalowych. Dzięki wprowadzeniu zabiegu konfiguracji apartamenty różniły się od siebie kształtem i wielkością. Na dachu każdego z apartamentów znajdował się ogród, dzięki czemu utrzymywał się przepływ świeżego powietrza oraz dostęp naturalnego światła.

Proces prefabrykacji 90 tonowych „skrzynek” odbywał się na miejscu. Podstawowy moduł uformowany został ze wzmocnionej stalowej klatki mierzącej 11,5 x 5 metrów. Po utwardzeniu, betonowa „skrzynia” przeniesiona została do linii montażowej gdzie za pomocą specjalnych systemów mechanicznych zainstalowano izolacje oraz okna. Końcowym elementem produkcji było przeniesienie modułowych kuchni i łazienek w wyznaczone miejsce za pomocą dźwigu.

Dzięki przeprowadzeniu systemu prefabrykacji na miejscu architekt chciał obniżyć koszty produkcji i stworzyć niedrogi kompleks mieszkaniowy. Niestety, z powodu zmniejszenia skali masowej projektu, koszty stały się znacznie wyższe niż się spodziewano. Mimo wszystko dzięki projektowi Habitat udało się wypracować nową falę prefabrykacji i stworzyć nowoczesną typologię mieszkań.

Przez układania betonowych brył w wariancie geometrycznych konfiguracjach Safdie przełamywał tradycyjną formę prostopadłych wieżowców, lokując każde „pudełko” krok wstecz od najbliższego sąsiada.

Habitat 67 stał się więc pionierem integracji dwóch typologii- podmiejskiego domku z ogrodem oraz wysokiego apartamentowca. W 2009 roku ministerstwo kultury Quebeck uznało budynek za obiekt zabytkowy.

Zdjęcia:
Zdjęcie główne: meunierd/Shutterstock.com
Zdjęcie nr 3: meunierd/Shutterstock.com