Zaraz po samej Wenecji, najczęściej odwiedzanym miejscem położonym w lagunie weneckiej jest Murano – jedna z siedmiu uroczych wysp połączonych ze sobą siecią mostów. Wyspę zamieszkali w VI wieku rybacy oraz sadownicy, jednak przez ostatnie kilka wieków Murano słynie przede wszystkim z produkcji szkła.

Tradycja

Chociaż sposoby na wyrabianie szkła znane były od dawna – szkło wytwarzano w starożytnym Egipcie i Mezopotamii, to jednak Rzymianie rozwinęli technologię jego produkcji, a Wenecjanie uczynili z niej sztukę. Do XIII wieku szkło wytwarzane w Wenecji stanowiło jeden z głównych produktów eksportowych Republiki Weneckiej i znane było wszystkim jako „szkło weneckie”.

W 1291 roku rzemieślnicy produkujący szkło zostali wydaleni z Wenecji, a wszystkie szklarnie zostały przeniesione na wyspę Murano. Decyzję argumentowano względami bezpieczeństwa. Rozgrzewane do niezwykle wysokich temperatur piece służące do produkcji szkła stwarzały ryzyko wybuchu pożaru – warto w tym miejscu wspomnieć, że domy w średniowiecznej Wenecji były najczęściej wykonane z drewna.

Cenna technologia

Drugim, prawdopodobnie decydującym powodem, dla którego produkcję szkła przeniesiono na odciętą od świata wyspę była ochrona unikatowych technologii produkcji szkła. Sekretne sposoby na wytwarzanie szkła były dla Republiki Weneckiej na tyle cenne, że na Murano wprowadzono zakaz zatrudniania obcokrajowców, a rodzimi rzemieślnicy nie mogli opuszczać wyspy pod groźbą odcięcia ręki, a od 1295 roku nawet kary śmierci. Organizacja i struktura weneckiego szklarstwa regulowana była prawem – porozumienie z 1271 roku funkcjonowało ponad pięćset lat aż do 1806 roku.

Po przeniesieniu hut z Wenecji do Murano, w nowych i sprzyjających warunkach, technologie produkcji szkła wciąż były doskonalone i rozwijane. Powstało wiele hut, a każda z nich posiadała swoja własną nazwę oraz emblemat, który umieszczany był na szyldach znajdujących się nad wejściowymi drzwiami. Wśród wykonywanych produktów dominowały te o naturze użytkowej – produkowano kielichy, puchary, butelki, wazony, lustra oraz żyrandole.

Przezroczysty kryształ

Przełomem w wytwarzaniu szkła było niewątpliwie odkrycie szklarza Angelo Baroviera, który wynalazł doskonale przezroczysty kryształ. Ponadto Angelo Barovier zapisał się w historii szklarstwa jako autor kielicha „Barovier wedding cup” uznawanego za dzieło sztuki. Co ciekawe ród Barovier uznawany jest za najstarszą rodzinę szklarzy, a założona w XIX wieku rodzinna firma funkcjonuje po dziś dzień i jest jedną z najstarszych działających firm na świecie.

Elita

W XVI wieku z siedmiu tysięcy mieszkańców wyspy, aż trzy tysiące było zaangażowane w produkcję szkła. Mimo izolacji i życia pod ścisłym nadzorem, producenci szkła mogli korzystać z wielu przywilejów. Podobnie jak członkowie rodziny królewskiej rzemieślnicy mogli posiadać miecze, posiadali także immunitet sądowy, a ich córki wychodziły za mąż za przedstawicieli najlepszych weneckich rodzin.

Dla części rzemieślników jednak wolność stanowiła nadrzędną wartość i pomimo groźby śmierci, mistrzowie opuszczali wyspę, rozpowszechniając sztukę produkcji szkła w innych częściach Włoch oraz Europy – głównie Wielkiej Brytanii oraz Holandii. W XVIII wieku, ze względu na rozwój przemysłu hutniczego w różnych częściach Europy, zapotrzebowanie na szkło z Murano znacznie się zmniejszyło, jednak tradycja produkcji artystycznego szkła przetrwała do dziś.

Atrakcja turystyczna

Obecnie szkło z Murano to przede wszystkim atrakcja turystyczna. Już w drodze z tramwaju wodnego „vaporetto”, turyści witani są i kierowani w stronę warsztatów rzemieślniczych oraz hut, w których można zapoznać się z procesem produkcji szkła, zobaczyć na własne oczy jak szkło jest formowane oraz oczywiście, w przyzakładowych galeriach, można kupić wykonane na wyspie produkty.

Uwaga na podróbki!

Nie jest zaskoczeniem, że dzieła wykonane z prawdziwego szkła Murano są dość drogie. Niestety rzemieślnicy w ostatnich latach zmagają się z trudnym problemem napływu wielu fałszywych kopii, które czasami do złudzenia przypominają oryginalne produkty. Szacuje się, że w Wenecji może znajdować się nawet 70% fałszywych produktów, imitujących tradycyjne weneckie szkło, dlatego warto kupować produkty w polecanych hutach, sklepach i galeriach takich jak Venini, Salviati, FerroMurano, czy Berengo Studio. Szkło z Murano to coś znacznie więcej niż luksusowe produkty, to także sztuka oraz część dziedzictwa kulturowego.

Zdjęcia

Zdjęcie główne: ChameleonsEye / Shutterstock.com
Zdjęcie 2:Yury Dmitrienko / Shutterstock.com